‘Vredesbouwers’ verenigen zich in Den Haag
Vrouwen uit conflictgebieden over de hele wereld komen naar het Vredespaleis voor het ICAN Women, Peace, and Security Forum 2026.
Door Tom Clarke
“Vredesbouwers lossen zelf al problemen op. We zeggen nooit dat we onze partners ‘empoweren’. Ze zijn zelf al krachtiger en moediger dan we ooit zouden kunnen zijn. In plaats daarvan creëren we de verbindingen en de ruimte zodat anderen hen kunnen zien en horen. We zetten het bijzondere werk dat zij doen in de schijnwerpers.”
Sanam Naraghi Anderlini, Oprichtster, ICAN
In een wereld die steeds meer verdeeld raakt, betekent het woord ‘veiligheid’ voor iedereen iets anders. Voor de mannen in pakken in Davos gaat het misschien om nucleaire afschrikking en defensiebudgetten, maar het International Civil Society Action Network (ICAN) kijkt daar anders naar. De missie van ICAN is om mensen die in conflictgebieden wonen en werken onder de aandacht te brengen en stemmen die in het Westen zelden worden gehoord, meer gehoor te geven.
Van 29 september tot en met 1 oktober 2026 viert ICAN zijn 20-jarig bestaan door vrouwen van over de hele wereld samen te brengen in Den Haag voor het Women, Peace, and Security Forum. Het forum van dit jaar, met als titel Security Reimagined, belooft de grootste editie in de geschiedenis van de organisatie te worden en omvat onder meer een dag vol activiteiten in het beroemde Vredespaleis.
Geen onderhandelaars of bemiddelaars… maar ‘vredesbouwers’
In conflictgebieden worden vrouwen vaak misbruikt en gemarginaliseerd. Toch spelen zij keer op keer een essentiële rol bij initiatieven voor conflictoplossing, waarbij dialoog en vreedzame oplossingen centraal staan.
ICAN heeft tientallen partners – voornamelijk door vrouwen geleide netwerken – in 41 landen. Dit zijn lokale organisaties die dagelijks te maken hebben met de uitdagingen van conflict en gewelddadig extremisme.
In plaats van onafhankelijke bemiddelaars die worden ingevlogen om tussen strijdende partijen te onderhandelen, gaat het om lokale vrouwen die putten uit hun eigen ervaringen. Of ze nu de dialoog aangaan met de Taliban in Afghanistan of helpen bij de deradicalisering van kindsoldaten die door Boko Haram in Nigeria zijn gerekruteerd: zij weten hoe ze met mensen aan beide kanten van een conflict moeten communiceren en zetten zich in voor duurzame vrede in hun gemeenschappen.
“Een van de belangrijkste uitdagingen waar we mee te maken hebben, is dat de term ‘vredesopbouw’ niet erg bekend is. Een vredesbouwer bevindt zich soms in een grijs gebied. Ze zijn bereid om met mensen aan beide kanten van een conflict in gesprek te gaan, ook met gewapende partijen en agressors. Ze proberen oplossingen te vinden en tegelijkertijd vast te houden aan de ethische principes die fundamenteel zijn voor vrede.”
Sanam Naraghi Anderlini, Oprichtster, ICAN
De perfecte plek om over vrede en recht te praten
In een wereld die steeds meer naar binnen gekeerd raakt, is het wellicht passend dat het Forum in Den Haag plaatsvindt. Terwijl ICAN 20 jaar inzet voor vredesopbouw viert, staat het Internationaal Gerechtshof (ICJ) in de stad stil bij zijn 80-jarig bestaan als symbool van internationale samenwerking.
Den Haag is altijd een plek geweest waar vrede en recht centraal staan, maar het zijn moeilijke tijden voor internationale instellingen en het internationaal recht. Er zijn duidelijke overeenkomsten tussen de uitdagingen waarmee organisaties als ICAN en het ICJ worden geconfronteerd. Een belangrijk doel van het Forum is daarom om manieren te vinden om inspirerende verhalen die nog niet eerder zijn verteld een wereldwijd podium te geven.
“Onze partners zijn vrouwen die in de frontlinie leven, waar recht en onrecht samenkomen. In het Westen krijgen we deze stemmen maar zelden te horen. Dat deze bijzondere mensen van over de hele wereld naar Den Haag komen en zeggen: ‘internationaal recht is belangrijk voor ons’, is dan ook een ongelooflijk krachtige boodschap. Dit zijn mensen die hun leven riskeren om de principes van vrede en recht te verdedigen. Het Vredespaleis is daarom de perfecte plek om hen te ontvangen.”
Sanam Naraghi Anderlini, Oprichtster, ICAN
Vrouwelijke vredesbouwers komen naar Den Haag
Drie vredesbouwers die naar Den Haag komen en beschikbaar zijn voor interviews, zijn Lucy Talgieh, Maya Yamout en Nina Potarska.
Lucy Talgieh is voormalig locoburgemeester van Bethlehem in het door oorlog getroffen Palestina. “We willen meer vrouwelijke bemiddelaars bij het conflict betrekken”, legt ze uit. “Vrouwen zijn rationeler en logischer als het gaat om vredesopbouw. Ik geloof echt dat vrouwen de wereld kunnen veranderen, dat is noodzakelijk. Verandering moet van hen komen en via hen tot stand komen.”
Maya Yamout leidt de organisatie Rescue Me, waarmee ze een gevangenis in Libanon bezoekt om het gedrag te begrijpen van mensen die zijn veroordeeld voor gewelddadig extremisme. Ze doet dit samen met haar zus Nancy. Samen staan ze in Libanon bekend als de ‘Kamikaze Sisters’. Door te begrijpen waarom mensen betrokken zijn geraakt bij gewelddadig extremisme, kunnen zij alternatieven bieden. “We moeten vertrouwen opbouwen”, legt ze uit. “We proberen hen los te laten komen van hun misdaad, om te voorkomen dat ze na hun vrijlating opnieuw hun toevlucht nemen tot geweld.”
Nina Potarska coördineert en ondersteunt vrouwengroepen in bezet Oost-Oekraïne die proberen een sociaal zorgsysteem in stand te houden en verder op te bouwen, terwijl de oorlog voortduurt. “In Oekraïne zijn het de vrouwen die de zorg op zich nemen. Vrede ontstaat niet op het moment dat er een staakt-het-vuren wordt ondertekend. We hebben een infrastructuur voor vrede nodig en daarom moeten we die nu al opbouwen, ook al gaat de oorlog door. De samenleving verwacht dat vrouwen in actie komen, als moeders en als echtgenotes. We weten hoe we moeten overleven en een gemeenschap bij elkaar moeten houden. Dat is de lijm die een samenleving bijeenhoudt.”
